حتما شما هم نام گز را شنیده اید یا این شیرینی خوش طعم را چشیده اید! اغلب مردم می دانند که گز اصفهان از معروف ترین سوغاتی های این شهر است. این شیرینی به قدری محبوب است که حتی آن را به کشورهای دیگر نیز صادر می کنند. گز اصفهان در انواع طعم های بی نظیر و متنوعی تولید و روانه بازار میشود. اما حقایقی وجود دارد که شاید از آنها بی خبر باشید. در ادامه ۵ حقیقت جالب در مورد گز را به شما خواهیم گفت. 
شاید عجیب به نظر برسد، اما قیمت گز آردی برخلاف نامش، هیچ آردی در ترکیبات خود ندارد! همانطور که جعبه سیاه هواپیما در واقع نارنجیرنگ است یا مرغ مگسخوار از مگس تغذیه نمیکند، نام گز آردی نیز میتواند گمراهکننده باشد. مواد اصلی تشکیلدهنده گز شامل سفیده تخممرغ، شکر یا عسل، گلوکز و مغزهایی مانند پسته یا بادام است و در فرآیند تهیه آن از آرد استفاده نمیشود. پس چرا به آن «گز آردی» میگویند؟ دلیل این نامگذاری به شیوه بستهبندی سنتی آن برمیگردد. در گذشته برای جلوگیری از چسبیدن قطعات گز به یکدیگر و جذب رطوبت، آنها را در لایهای از آرد قرار میدادند. بنابراین، آرد تنها در بستهبندی و نگهداری گز کاربرد داشت و هرگز جزو مواد اولیه آن نبوده است. شیرین کننده گز در واقع گز انگبین است؛ هرچند در حال حاضر برای تولید گز از این ماده استفاده نمی کنند. چرا که قیمت بالایی داشته و کمیاب است. اما گز انگبین چطور تولید میشود؟ گز انگبین نتیجه فعالیت نوعی سوسک به نام پسیل روی درختچه های نوعی گون کوهی است. این حشره برای تغذیه کردن، خرطوم خود را در ساقه این گیاه فرو کرده و از شیره آن میخورد. در اثر زخم ایجاد شده روی ساقه گیاه، شیره ای از گیاه خارج میشود؛ این شیره در مجاورت هوا خشک خواهد شد. این کریستال های سفید و شیرین سطح گیاه را کامل می پوشانند. مردم چهار محال و بختیاری این کریستال ها را جمع آوری و برای تولید گز از آن استفاده می کنند. لازم به ذکر است که در حال حاضر این ماده به شدت کمیاب شده است و قیمت بسیار بالایی دارد. به همین دلیل در تولید گز های صادراتی بیشتر از آن استفاده میشود.
حقایقی درباره گز که شاید نمیدانستید!
وقتی نام گز را میشنویم، بیشتر ما به یاد اصفهان میافتیم؛ اما درباره ریشه این شیرینی روایتهای جالبی وجود دارد. برخی روایتهای تاریخی میگویند که نمونههای اولیه شیرینی مشابه گز، پیش از شهرت اصفهان، در تبریز تهیه میشده است. البته این موضوع بهطور قطعی اثبات نشده و پژوهشگران درباره منشأ دقیق گز اتفاق نظر ندارند. آنچه مسلم است، گز از خانواده شیرینیهایی مانند نوقا (Nougat) و تورون (Turrón) است که در نقاط مختلف خاورمیانه و اروپا نیز سابقهای طولانی دارند. با انتخاب اصفهان بهعنوان پایتخت ایران در دوره صفوی، هنر شیرینیپزی در این شهر رونق گرفت و گز نیز بهتدریج به یکی از معروفترین سوغات اصفهان تبدیل شد. در برخی روایتها آمده است که قنادان اصفهانی با استفاده از گزانگبین بهجای برخی شیرینکنندههای رایج، طعم و هویت تازهای به این شیرینی بخشیدند و از همان زمان نام «گز» بر آن ماندگار شد. امروزه گز نهتنها یکی از محبوبترین شیرینیهای سنتی ایران است، بلکه نمادی از هنر و اصالت شیرینیپزی ایرانی به شمار میرود و در سراسر جهان طرفداران بسیاری دارد.آیا میدانستید گز از نخستین خوراکیهای صادراتی ایران بود؟
گز، این شیرینی اصیل و خوشطعم ایرانی، تنها یک سوغات محبوب نیست؛ بلکه از نخستین خوراکیهایی است که در کنار محصولاتی مانند پسته و زعفران راه خود را به بازارهای خارجی باز کرد. با گسترش حمل و نقل و رونق تجارت در دوره قاجار، بهویژه با ورود کشتیهای بخار، صادرات محصولات ایرانی به اروپا آسانتر شد. در همین دوران، گز در کنار پسته و زعفران به عنوان یکی از شیرینیهای ارزشمند ایرانی به کشورهای دیگر معرفی شد. اگرچه نمیتوان با قطعیت گفت گز «اولین» خوراکی صادراتی اصفهان بوده است، اما بدون تردید از قدیمیترین و شناختهشدهترین سوغات صادراتی این شهر به شمار میرود؛ شیرینیای که سالهاست نام اصفهان را به سراسر جهان رسانده و همچنان یکی از نمادهای شیرینیپزی سنتی ایران محسوب میشود.آیا میدانستید گز آردی، اصلاً آرد ندارد؟
شاید عجیب به نظر برسد، اما قیمت گز آردی برخلاف نامش، هیچ آردی در ترکیبات خود ندارد! همانطور که جعبه سیاه هواپیما در واقع نارنجیرنگ است یا مرغ مگسخوار از مگس تغذیه نمیکند، نام گز آردی نیز میتواند گمراهکننده باشد. مواد اصلی تشکیلدهنده گز شامل سفیده تخممرغ، شکر یا عسل، گلوکز و مغزهایی مانند پسته یا بادام است و در فرآیند تهیه آن از آرد استفاده نمیشود. پس چرا به آن «گز آردی» میگویند؟ دلیل این نامگذاری به شیوه بستهبندی سنتی آن برمیگردد. در گذشته برای جلوگیری از چسبیدن قطعات گز به یکدیگر و جذب رطوبت، آنها را در لایهای از آرد قرار میدادند. بنابراین، آرد تنها در بستهبندی و نگهداری گز کاربرد داشت و هرگز جزو مواد اولیه آن نبوده است. پس چرا به آن «گز آردی» میگویند؟
دلیل این نامگذاری به شیوه بستهبندی سنتی آن برمیگردد. پس از آماده شدن گز، برای جلوگیری از چسبیدن قطعات به یکدیگر و جذب رطوبت، آنها را در لایهای از آرد قرار میدادند. به همین دلیل این نوع گز به «گز آردی» معروف شد، در حالی که آرد تنها در بستهبندی و نگهداری آن نقش دارد، نه در تهیه شیرینی. جالب است بدانید گزهای قدیمی بسیار سفتتر از نمونههای امروزی بودند؛ به طوری که برای خرد کردن آنها از ابزاری به نام گزشکن یا قیچی گز استفاده میکردند. امروزه با تغییر ذائقه مردم، گزها نرمتر تولید میشوند و در دو نوع محبوب گز آردی و گز لقمهای در دسترس هستند.عامل شیرین کننده گز، فعالیت نوعی سوسک است!
شیرین کننده گز در واقع گز انگبین است؛ هرچند در حال حاضر برای تولید گز از این ماده استفاده نمی کنند. چرا که قیمت بالایی داشته و کمیاب است. اما گز انگبین چطور تولید میشود؟ گز انگبین نتیجه فعالیت نوعی سوسک به نام پسیل روی درختچه های نوعی گون کوهی است. این حشره برای تغذیه کردن، خرطوم خود را در ساقه این گیاه فرو کرده و از شیره آن میخورد. در اثر زخم ایجاد شده روی ساقه گیاه، شیره ای از گیاه خارج میشود؛ این شیره در مجاورت هوا خشک خواهد شد. این کریستال های سفید و شیرین سطح گیاه را کامل می پوشانند. مردم چهار محال و بختیاری این کریستال ها را جمع آوری و برای تولید گز از آن استفاده می کنند. لازم به ذکر است که در حال حاضر این ماده به شدت کمیاب شده است و قیمت بسیار بالایی دارد. به همین دلیل در تولید گز های صادراتی بیشتر از آن استفاده میشود. 
